Lagerhuizen¶

Samenvatting¶

Een lagerhuis is de constructie waarin een lager wordt gemonteerd. Het lagerhuis ondersteunt het lager, zorgt voor een nauwkeurige positionering van de as en brengt de krachten van de draaiende as over op de machineconstructie.

Hoewel de aandacht vaak uitgaat naar het lager zelf, is het lagerhuis minstens zo belangrijk. Een slecht ontworpen of verkeerd gemonteerd lagerhuis kan leiden tot uitlijnfouten, overmatige slijtage, trillingen en uiteindelijk lageruitval.

Binnen Jongia worden lagerhuizen toegepast in menginstallaties met lange assen, zware belastingen of speciale lagerconstructies. Ze vormen een essentieel onderdeel van een betrouwbare en duurzame aandrijving.

Theorie¶

Wat is een lagerhuis?¶

Een lagerhuis is de behuizing waarin een lager wordt geplaatst.

Het lagerhuis heeft meerdere functies:

het lager op zijn plaats houden;
de as ondersteunen;
krachten opnemen;
het lager beschermen;
de montage vereenvoudigen.

Het lagerhuis vormt daarmee de verbinding tussen de draaiende as en de stilstaande machineconstructie.

Waarom is een lagerhuis nodig?¶

Een lager kan niet rechtstreeks aan een machineframe worden bevestigd.

Het moet:

nauwkeurig worden gepositioneerd;
stevig worden ondersteund;
beschermd worden tegen vervuiling;
eenvoudig kunnen worden vervangen.

Het lagerhuis maakt dit mogelijk.

Daarnaast verdeelt het de krachten die vanuit de as op het lager werken over de constructie van de machine.

Welke krachten neemt een lagerhuis op?¶

Net als het lager krijgt ook het lagerhuis te maken met verschillende belastingen.

Bijvoorbeeld:

radiale krachten;
axiale krachten;
trillingen;
schokbelastingen;
het gewicht van de as;
het gewicht van de impeller.

Het lagerhuis moet deze belastingen veilig kunnen opnemen zonder te vervormen.

Opbouw van een lagerhuis¶

Een lagerhuis bestaat meestal uit:

de behuizing;
het lager;
afdichtingen;
bevestigingsmiddelen;
eventueel smeervoorzieningen.

Afhankelijk van de uitvoering kan ook een deksel of inspectievoorziening aanwezig zijn.

Materialen¶

Lagerhuizen worden meestal vervaardigd uit:

gietijzer;
nodulair gietijzer;
staal;
roestvast staal;
aluminium (lichtere toepassingen).

De materiaalkeuze hangt af van:

belasting;
corrosie;
hygiëne;
omgeving.

Voor de voedingsmiddelen- en farmaceutische industrie worden vaak RVS-lagerhuizen toegepast.

Afdichtingen¶

Een lagerhuis bevat meestal één of meerdere afdichtingen.

Deze voorkomen dat:

vuil binnendringt;
vocht binnendringt;
smeermiddel naar buiten lekt.

Veel gebruikte afdichtingen zijn:

lipseals;
V-ringen;
labyrintafdichtingen;
O-ringen.

Een goede afdichting verlengt de levensduur van het lager aanzienlijk.

Smering¶

Afhankelijk van het type lager wordt het lagerhuis voorzien van:

vet;
olie.

Veel lagerhuizen hebben een smeernippel waarmee nieuw vet kan worden toegevoegd.

Bij grotere installaties kunnen automatische smeersystemen worden toegepast.

Standaard en maatwerk¶

Veel lagerhuizen zijn standaardcomponenten van fabrikanten zoals:

SKF;
FAG;
NSK;
Timken.

Voor speciale menginstallaties worden echter ook maatwerk lagerhuizen ontworpen.

Dit gebeurt bijvoorbeeld wanneer:

de belasting zeer hoog is;
hygiënische eisen gelden;
weinig inbouwruimte beschikbaar is;
speciale afdichtingen nodig zijn.

Veel voorkomende lagerhuisuitvoeringen¶

Pillow Block (Voetlager)¶

Een compleet lagerhuis dat op een vlakke ondergrond wordt gemonteerd.

Veel toegepast bij assen die buiten een machineconstructie worden ondersteund.

Flenslagerhuis¶

Wordt rechtstreeks aan een wand of constructie bevestigd met een flens.

Hiermee kan de as nauwkeurig worden gepositioneerd.

Split Lagerhuis¶

Bestaat uit een onder- en bovendeel.

Hierdoor kan het lager worden vervangen zonder de complete as te demonteren.

Dit is vooral interessant bij grote industriële installaties.

Veelvoorkomende problemen¶

Problemen ontstaan vaak niet door het lagerhuis zelf, maar door de omstandigheden waarin het werkt.

Veel voorkomende oorzaken zijn:

verkeerde uitlijning;
vervuiling;
onvoldoende smering;
beschadigde afdichtingen;
corrosie;
loszittende bevestigingsbouten.

Regelmatige inspectie voorkomt veel storingen.

Praktijk bij Jongia¶

Binnen Jongia worden lagerhuizen toegepast wanneer een mengas extra ondersteuning nodig heeft of wanneer een standaard motor- of gearboxlager onvoldoende is. Dit komt bijvoorbeeld voor bij lange assen, grote impellers of toepassingen met hoge radiale belastingen.

Tijdens de engineering wordt niet alleen gekeken naar het juiste lager, maar ook naar de constructie van het lagerhuis, de afdichtingen en de manier waarop onderhoud kan worden uitgevoerd.

Bij onderhoud worden lagerhuizen gecontroleerd op:

lekkage;
beschadigingen;
temperatuur;
trillingen;
smering;
slijtage van afdichtingen.

Een goed onderhouden lagerhuis draagt direct bij aan een langere levensduur van de complete menginstallatie.

Veelgemaakte fouten¶

Lager en lagerhuis als hetzelfde onderdeel zien. Het lager draait mee met de as; het lagerhuis ondersteunt en beschermt het lager.
Vergeten dat ook het lagerhuis nauwkeurig moet worden uitgelijnd. Een verkeerde uitlijning kan de levensduur van het lager sterk verkorten.
Afdichtingen negeren. Beschadigde afdichtingen laten vuil en vocht binnen, waardoor lagers snel kunnen slijten.
Te veel of te weinig smeren. Beide situaties kunnen schadelijk zijn voor het lager en het lagerhuis.
Alle lagerhuizen als standaardonderdelen beschouwen. In zware of hygiënische toepassingen worden vaak speciaal ontworpen lagerhuizen gebruikt die zijn afgestemd op de eisen van de installatie.