Ruimen¶
Samenvatting¶
Ruimen is een nauwkeurige verspanende bewerking waarbij een voorgeboord gat met behulp van een ruimer op de definitieve maat wordt gebracht en tegelijkertijd een betere oppervlaktekwaliteit krijgt. Tijdens het ruimen wordt slechts een zeer kleine hoeveelheid materiaal verwijderd, waardoor een hoge maatnauwkeurigheid en een glad oppervlak worden bereikt.
Binnen Jongia wordt ruimen toegepast voor gaten die een nauwkeurige passing vereisen, bijvoorbeeld voor paspennen, bussen, lagerzittingen of andere onderdelen waarbij een standaard boorbewerking onvoldoende nauwkeurig is.
Ruimen is meestal één van de laatste bewerkingen voordat een onderdeel wordt gemonteerd.
Theorie¶
Wat is ruimen?¶
Ruimen is een nabewerking van een bestaand gat.
Het gat wordt eerst:
- geboord;
- of voorgefreesd.
Vervolgens verwijdert een ruimer een kleine hoeveelheid materiaal om de definitieve maat en oppervlaktekwaliteit te realiseren.
Waarom ruimen?¶
Een geboord gat is vaak niet volledig:
- rond;
- glad;
- maatvast.
Door te ruimen wordt het gat:
- nauwkeuriger;
- gladder;
- beter geschikt voor passingen.
Hierdoor kunnen onderdelen betrouwbaarder worden gemonteerd.
Werkingsprincipe¶
Tijdens het ruimen draait de ruimer door het bestaande gat.
De snijkanten verwijderen slechts een dunne laag materiaal.
Omdat de materiaalafname klein is, ontstaat een nauwkeurig en glad eindresultaat.
Ruimers¶
Er bestaan verschillende soorten ruimers.
Bijvoorbeeld:
- handruimers;
- machine-ruimers;
- verstelbare ruimers;
- hardmetalen ruimers.
Binnen de industriële productie worden meestal machine-ruimers toegepast.
Voorbewerking¶
Voordat een gat kan worden geruimd, moet het eerst worden voorbewerkt.
Meestal wordt het gat iets kleiner geboord dan de uiteindelijke maat.
De ruimer verwijdert vervolgens de laatste honderdsten van een millimeter.
Hierdoor kan de gewenste nauwkeurigheid worden bereikt.
Toepassingen¶
Ruimen wordt toegepast voor:
- paspengaten;
- lagerzittingen;
- bussen;
- uitlijnpennen;
- precisiegaten;
- montagegaten.
Voor deze toepassingen is een hoge maatnauwkeurigheid belangrijk.
Toleranties¶
Met ruimen kunnen nauwkeurige toleranties worden gerealiseerd.
Typische toepassingen zijn:
- H7-passingen;
- H8-passingen.
Hierdoor wordt ruimen vaak toegepast wanneer onderdelen nauwkeurig op elkaar moeten passen.
Oppervlaktekwaliteit¶
Een geruimd gat heeft een aanzienlijk gladder oppervlak dan een geboord gat.
Voordelen hiervan zijn:
- betere passing;
- minder slijtage;
- eenvoudiger montage;
- hogere levensduur.
Dit is vooral belangrijk voor bewegende of nauwkeurig gepositioneerde onderdelen.
Materialen¶
Binnen Jongia worden onder andere de volgende materialen geruimd:
- RVS 304;
- RVS 316L;
- Duplex;
- Super Duplex;
- Hastelloy;
- titanium;
- koolstofstaal.
De keuze van de ruimer en de snijparameters wordt afgestemd op het materiaal.
Verschil tussen boren, ruimen en kotteren¶
Hoewel deze bewerkingen op elkaar lijken, hebben zij verschillende doelen.
| Bewerking | Doel |
|---|---|
| Boren | Een nieuw gat maken |
| Ruimen | Een gat nauwkeurig op maat brengen en de oppervlakte verbeteren |
| Kotteren | Een gat vergroten, corrigeren of zeer nauwkeurig afwerken |
De keuze hangt af van de vereiste nauwkeurigheid en de functie van het gat.
Praktijk bij Jongia¶
Binnen Jongia wordt ruimen toegepast wanneer een standaard boorbewerking niet voldoende nauwkeurig is. Vooral bij onderdelen waarin paspennen, bussen of andere nauwkeurig passende componenten worden gemonteerd, is een geruimd gat noodzakelijk.
Tijdens de productie wordt eerst gecontroleerd of het voorgeboorde gat de juiste maat heeft. Vervolgens wordt met een geschikte machine-ruimer de definitieve diameter gerealiseerd. Na het ruimen wordt de boring gecontroleerd met geschikte meetmiddelen om te bevestigen dat de passing voldoet aan de eisen van de technische tekening.
Door deze werkwijze sluiten onderdelen nauwkeurig op elkaar aan en wordt een betrouwbare montage van de menginstallatie gewaarborgd.
Veelgemaakte fouten¶
- Denken dat een ruimer een boor vervangt. Een ruimer is bedoeld om een bestaand gat af te werken, niet om een nieuw gat te maken.
- Te weinig of te veel materiaal laten staan. Wanneer het voorgeboorde gat niet de juiste maat heeft, kan de ruimer geen nauwkeurig resultaat leveren.
- Ruimen gebruiken om grote maatcorrecties uit te voeren. Daarvoor is kotteren meestal beter geschikt.
- De oppervlaktekwaliteit onderschatten. Ruimen verbetert niet alleen de maatvoering, maar ook de gladheid van het gat.
- Geen eindcontrole uitvoeren. Ook na het ruimen moeten diameter, passing en oppervlaktekwaliteit worden gecontroleerd om zeker te zijn dat het onderdeel aan de specificaties voldoet.