Oren¶

Samenvatting¶

In de werkplaats wordt met oren meestal gedoeld op uitstekende delen van een constructie die worden gebruikt voor bevestiging, hijsen, scharnieren of positionering. De naam is afgeleid van de vorm: de uitstekende platen of nokken lijken op de oren van een dier.

Oren zijn vaak voorzien van één of meerdere gaten waarin een bout, pen of hijsmiddel kan worden aangebracht. Hoewel de term informeel klinkt, zijn oren vaak belangrijke constructieve onderdelen die zorgvuldig worden ontworpen en berekend.

Binnen Jongia komen oren onder andere voor aan tanks, frames, lagerhuizen en speciale constructiedelen waar onderdelen moeten worden gemonteerd, uitgelijnd of gehesen.

Theorie¶

Wat zijn oren?¶

Oren zijn uitstekende delen van een constructie.

Meestal bestaan zij uit:

een stalen plaat;
een gesmede nok;
een aangebouwde beugel.

Vaak bevatten zij een gat voor een:

bout;
pen;
hijsoog;
scharnierverbinding.

Waarom worden oren toegepast?¶

Oren maken het mogelijk om onderdelen veilig en nauwkeurig met elkaar te verbinden.

Veel voorkomende functies zijn:

bevestigen;
scharnieren;
positioneren;
hijsen;
geleiden.

De toepassing bepaalt de vorm en afmetingen van het oor.

Hijsoren¶

Een veelvoorkomende uitvoering is het hijsoor.

Dit wordt gebruikt om een onderdeel veilig te kunnen optillen.

Bij het ontwerp wordt rekening gehouden met:

gewicht;
hijshoek;
veiligheidsfactor;
materiaalsterkte;
lasverbindingen.

Een hijsoor moet bestand zijn tegen de volledige hijsbelasting.

Montageoren¶

Montageoren worden gebruikt om onderdelen aan elkaar te bevestigen.

Voorbeelden zijn:

motorsteunen;
lagerbevestigingen;
frames;
constructiedelen.

Hierdoor kunnen onderdelen eenvoudig worden gemonteerd en gedemonteerd.

Scharnieroren¶

Wanneer een onderdeel moet kunnen draaien, worden vaak twee oren toegepast met een pen ertussen.

Dit wordt gebruikt bij:

scharnieren;
kleppen;
afdekkingen;
beweegbare constructies.

De pen vormt hierbij het draaipunt.

Materialen¶

Oren worden meestal gemaakt van hetzelfde materiaal als de constructie.

Bijvoorbeeld:

koolstofstaal;
roestvast staal;
duplex.

Bij gelaste constructies worden de oren meestal volledig rondom afgelast om de belasting goed over te brengen.

Belastingen¶

Afhankelijk van de toepassing worden oren belast door:

trekkrachten;
afschuifkrachten;
buigkrachten;
wisselende belastingen.

Bij hijsoren worden deze belastingen vaak berekend volgens geldende normen.

Ontwerp¶

Een goed ontworpen oor heeft:

voldoende materiaaldikte;
afgeronde overgangen;
een correct gat;
voldoende afstand tot de rand;
sterke lasverbindingen.

Hiermee wordt de kans op scheurvorming verkleind.

Werkplaatsjargon¶

In de werkplaats wordt vaak eenvoudig gesproken over "de oren".

Bijvoorbeeld:

"Daar moeten nog twee oren aan."
"Het hijsoor zit aan de verkeerde kant."
"De motor wordt aan de oren bevestigd."

Afhankelijk van de context kan hiermee een hijsoor, montageoor of ander uitstekend bevestigingspunt worden bedoeld.

Praktijk bij Jongia¶

Binnen Jongia worden oren toegepast op uiteenlopende onderdelen van menginstallaties. Grote mengers en tanks zijn vaak voorzien van hijsoren om veilig te kunnen worden getransporteerd en gemonteerd. Daarnaast worden montageoren gebruikt voor het bevestigen van motoren, tandwielkasten, beschermkappen en andere constructiedelen.

Tijdens de engineering wordt zorgvuldig bepaald waar de oren worden geplaatst en welke belastingen zij moeten kunnen opnemen. Bij de productie worden de lasverbindingen gecontroleerd en wordt erop gelet dat de oren correct zijn gepositioneerd, zodat montage en hijswerkzaamheden veilig kunnen worden uitgevoerd.

Veelgemaakte fouten¶

Denken dat oren alleen bedoeld zijn om te hijsen. Veel oren dienen als montagepunt, scharnierpunt of positioneringshulp.
Een hijsoor gebruiken waarvoor het niet is ontworpen. Een montageoor is niet automatisch geschikt als hijspunt.
De belasting onderschatten. Vooral bij hijsoren kunnen grote krachten optreden, zeker wanneer schuin wordt gehesen.
Oren verwijderen zonder de constructieve functie te kennen. Sommige oren maken onderdeel uit van de sterkte of positionering van de constructie.
Vergeten dat 'oren' werkplaatsjargon is. In officiële tekeningen en berekeningen worden vaak specifiekere termen gebruikt, zoals hijsoor, montageoor of bevestigingsnok.