Index¶
Samenvatting¶
Normen vormen de basis voor veilige, betrouwbare en internationaal uitwisselbare menginstallaties. Zij beschrijven hoe producten moeten worden ontworpen, geproduceerd, getest, gedocumenteerd en onderhouden. Door gebruik te maken van erkende normen kunnen fabrikanten, leveranciers en klanten wereldwijd dezelfde technische taal spreken.
Binnen Jongia spelen normen een belangrijke rol tijdens de engineering, productie en kwaliteitscontrole van menginstallaties. Afhankelijk van de toepassing, de industrie en het land van bestemming kan een installatie moeten voldoen aan verschillende nationale en internationale normen en richtlijnen.
In dit hoofdstuk worden de belangrijkste normen en richtlijnen behandeld die regelmatig voorkomen binnen de machinebouw en de procesindustrie.
Theorie¶
Waarom bestaan normen?¶
Normen zorgen ervoor dat producten op een uniforme manier worden ontworpen en geproduceerd.
Hierdoor ontstaan voordelen zoals:
- hogere veiligheid;
- consistente kwaliteit;
- betere uitwisselbaarheid;
- eenvoudiger onderhoud;
- internationale samenwerking;
- duidelijke documentatie.
Normen vormen daarmee de basis voor betrouwbare industriële installaties.
Verschillende soorten normen¶
Niet iedere norm heeft hetzelfde doel.
Er zijn onder andere:
- productnormen;
- ontwerpnormen;
- kwaliteitsnormen;
- veiligheidsnormen;
- hygiënerichtlijnen;
- materiaalnormen;
- lasnormen.
Vaak zijn meerdere normen tegelijk van toepassing op één installatie.
Internationale en nationale normen¶
Normen kunnen op verschillende niveaus worden ontwikkeld.
| Niveau | Voorbeelden |
|---|---|
| Nationaal | DIN |
| Europees | EN, CE, ATEX |
| Internationaal | ISO, ASME, EHEDG |
Veel nationale normen zijn later overgenomen als Europese of internationale normen.
Wetgeving versus normen¶
Een belangrijk onderscheid is het verschil tussen wetgeving en technische normen.
| Wetgeving | Norm |
|---|---|
| Wettelijk verplicht | Beschrijft technische oplossingen |
| Vastgesteld door overheid | Vastgesteld door normalisatieorganisaties |
| Geeft minimale eisen | Geeft praktische invulling van deze eisen |
Normen helpen vaak om aan wettelijke verplichtingen te voldoen.
Belangrijkste onderwerpen¶
Binnen de machinebouw komen normen onder andere voor op het gebied van:
- veiligheid;
- drukapparatuur;
- lassen;
- hygiëne;
- materiaalkeuze;
- oppervlakteafwerking;
- explosieveiligheid;
- documentatie.
Hierdoor bestrijken normen vrijwel iedere fase van het productieproces.
Belangrijke normen en richtlijnen¶
CE¶
De CE-markering verklaart dat een product voldoet aan de toepasselijke Europese wetgeving en veilig op de Europese markt mag worden gebracht.
ATEX¶
ATEX beschrijft eisen voor apparatuur en installaties die worden gebruikt in explosiegevaarlijke omgevingen.
ASME¶
ASME ontwikkelt internationale normen voor onder andere drukvaten, leidingen, lasprocedures en mechanische constructies.
Voor internationale projecten, met name voor de Amerikaanse markt, wordt vaak volgens ASME gewerkt.
DIN¶
DIN bevat technische normen voor onder andere bevestigingsmiddelen, toleranties, flenzen, leidingen en machineonderdelen.
Veel DIN-normen vormen tegenwoordig de basis van EN- en ISO-normen.
EHEDG¶
EHEDG geeft richtlijnen voor het hygiënisch ontwerpen van procesapparatuur.
Belangrijke onderwerpen zijn:
- reinigbaarheid;
- oppervlakteafwerking;
- lasverbindingen;
- voorkomen van dode ruimtes.
FDA¶
De FDA stelt eisen aan materialen die in contact komen met voedingsmiddelen, geneesmiddelen en andere gevoelige producten.
Binnen de machinebouw gaat het vooral om FDA-conforme materialen zoals afdichtingen, kunststoffen en smeermiddelen.
GMP¶
GMP beschrijft hoe productieprocessen moeten worden ingericht om veilige, reproduceerbare en hoogwaardige producten te produceren.
Naast apparatuur spelen ook documentatie, validatie en kwaliteitscontrole een belangrijke rol.
Samenhang tussen normen¶
Normen worden vaak gecombineerd.
Een installatie kan bijvoorbeeld:
- CE-gemarkeerd zijn;
- voldoen aan de PED;
- ATEX-gecertificeerde componenten bevatten;
- ontworpen zijn volgens EHEDG-richtlijnen;
- FDA-conforme materialen bevatten;
- worden geproduceerd volgens GMP-principes.
Welke combinatie nodig is, hangt af van de toepassing en de wensen van de klant.
Waarom zoveel verschillende normen?¶
Geen enkele norm behandelt alle aspecten van een installatie.
Iedere norm richt zich op een specifiek onderwerp.
Door meerdere normen te combineren ontstaat een installatie die:
- veilig is;
- betrouwbaar functioneert;
- eenvoudig te onderhouden is;
- internationaal geaccepteerd wordt;
- voldoet aan de eisen van de eindgebruiker.
Praktijk bij Jongia¶
Binnen Jongia wordt tijdens ieder project vastgesteld welke normen en richtlijnen van toepassing zijn. Dit is afhankelijk van factoren zoals het land van bestemming, de branche waarin de installatie wordt gebruikt en de productspecificaties van de klant.
Voor een menginstallatie in de voedingsmiddelenindustrie kunnen bijvoorbeeld EHEDG-richtlijnen, FDA-conforme materialen en de CE-markering relevant zijn. Wanneer dezelfde installatie wordt toegepast in een explosiegevaarlijke omgeving, komen daar mogelijk ook de ATEX-richtlijnen bij. Voor internationale projecten kunnen daarnaast ASME-normen of specifieke klantvoorschriften van toepassing zijn.
Door al tijdens de engineering rekening te houden met deze eisen kunnen installaties efficiënt worden ontworpen, geproduceerd en gedocumenteerd. Dit voorkomt kostbare aanpassingen in een later stadium en vergroot de internationale inzetbaarheid van de producten.
Veelgemaakte fouten¶
- Denken dat één norm voldoende is. In de praktijk moet een installatie vaak aan meerdere normen en richtlijnen tegelijk voldoen.
- Normen verwarren met wetgeving. Veel normen zijn technische hulpmiddelen om aan wettelijke eisen te voldoen, maar zijn zelf geen wet.
- Aannemen dat normen wereldwijd hetzelfde zijn. Europese, Amerikaanse en internationale normen kunnen verschillende eisen stellen aan hetzelfde product.
- Alleen naar certificaten kijken. Het daadwerkelijk toepassen van de eisen tijdens ontwerp, productie en kwaliteitscontrole is minstens zo belangrijk.
- Vergeten dat normen regelmatig worden bijgewerkt. Tijdens engineering en productie moet altijd worden gecontroleerd of de meest actuele versie van een norm wordt toegepast.