Lekkages¶
Samenvatting¶
Een lekkage is het ongewenst ontsnappen van vloeistoffen, gassen of dampen uit een installatie. Bij menginstallaties kunnen lekkages leiden tot productverlies, verontreiniging, veiligheidsrisico's, stilstand en hoge onderhoudskosten. Het snel herkennen en verhelpen van lekkages is daarom een belangrijk onderdeel van de bedrijfsvoering.
Lekkages ontstaan vaak door slijtage, beschadiging, verkeerde montage of veroudering van componenten zoals afdichtingen, pakkingen, leidingen of lasverbindingen. Niet iedere lekkage is direct zichtbaar; sommige ontwikkelen zich langzaam en worden pas opgemerkt tijdens inspecties of onderhoud.
Binnen Jongia wordt veel aandacht besteed aan het voorkomen van lekkages door een goede materiaalkeuze, hoogwaardige lasverbindingen, geschikte afdichtingssystemen en zorgvuldig onderhoud.
Theorie¶
Wat is een lekkage?¶
Een lekkage ontstaat wanneer een vloeistof of gas een ongewenste weg naar buiten vindt.
Dit kan gebeuren via:
- een afdichting;
- een pakking;
- een las;
- een leiding;
- een flens;
- een afsluiter;
- een scheur in het materiaal.
De ernst van een lekkage hangt af van de hoeveelheid medium en de gevolgen ervan.
Mogelijke oorzaken¶
Lekkages kunnen verschillende oorzaken hebben.
Veel voorkomende oorzaken zijn:
- versleten afdichtingen;
- beschadigde O-ringen;
- verkeerd gemonteerde pakkingen;
- corrosie;
- materiaalvermoeiing;
- overdruk;
- thermische uitzetting;
- trillingen;
- onvoldoende aangedraaide bouten.
Vaak ontstaat een lekkage door een combinatie van meerdere factoren.
Afdichtingen¶
Afdichtingen vormen één van de meest voorkomende bronnen van lekkages.
Bij menginstallaties gaat het bijvoorbeeld om:
- mechanische afdichtingen;
- lipseals;
- O-ringen;
- pakkingen;
- asafdichtingen.
Na verloop van tijd slijten deze onderdelen en neemt de kans op lekkage toe.
Lasverbindingen¶
Ook lasverbindingen kunnen lekkages veroorzaken.
Mogelijke oorzaken zijn:
- porositeit;
- bindingsfouten;
- scheurvorming;
- onvoldoende doorlassing.
Bij drukhoudende installaties worden lassen daarom vaak uitgebreid geïnspecteerd.
Flensverbindingen¶
Flenzen worden afgedicht met een pakking.
Een lekkage kan ontstaan door:
- een beschadigde pakking;
- verkeerde boutspanning;
- scheef gemonteerde flenzen;
- vervuilde afdichtvlakken.
Een correcte montage is essentieel voor een betrouwbare afdichting.
Gevolgen van lekkages¶
Afhankelijk van het medium kunnen lekkages leiden tot:
- productverlies;
- vervuiling;
- kwaliteitsproblemen;
- stilstand;
- milieuschade;
- brand- of explosiegevaar;
- veiligheidsrisico's voor medewerkers.
Daarom moeten lekkages altijd serieus worden genomen.
Opsporen van lekkages¶
Niet iedere lekkage is direct zichtbaar.
Lekkages kunnen worden opgespoord door:
- visuele inspectie;
- druktesten;
- vacuümtesten;
- zeepoplossing bij gaslekken;
- ultrasone lekdetectie;
- kleurstoffen;
- lekdetectievloeistoffen.
De gekozen methode hangt af van de toepassing.
Voorkomen van lekkages¶
Lekkages kunnen grotendeels worden voorkomen door:
- juiste materiaalkeuze;
- correcte montage;
- periodiek onderhoud;
- tijdige vervanging van slijtdelen;
- juiste boutspanning;
- goede uitlijning van draaiende delen.
Preventief onderhoud is hierbij van groot belang.
Lekkage versus zweten¶
Niet iedere vochtige plek is een lekkage.
Bij koude leidingen of tanks kan condens ontstaan.
Dit wordt ook wel "zweten" genoemd.
Het verschil is belangrijk:
| Condens | Lekkage |
|---|---|
| Water uit de lucht | Product of procesmedium |
| Afhankelijk van temperatuur | Afhankelijk van de installatie |
| Normaal verschijnsel | Ongewenste situatie |
Een goede inspectie maakt onderscheid tussen beide.
Praktijk bij Jongia¶
Binnen Jongia wordt veel aandacht besteed aan het voorkomen van lekkages. Tijdens de engineering worden geschikte afdichtingssystemen gekozen op basis van het product, de druk, de temperatuur en het toerental. Ook de materiaalkeuze van pakkingen, O-ringen en mechanische afdichtingen wordt afgestemd op de chemische eigenschappen van het procesmedium.
Tijdens de productie worden lasverbindingen gecontroleerd en worden kritische onderdelen zorgvuldig gemonteerd. Bij installaties die onder druk werken kunnen drukproeven of lekproeven worden uitgevoerd voordat de installatie wordt geleverd.
Tijdens servicebezoeken worden afdichtingen, flensverbindingen en leidingen gecontroleerd op beginnende slijtage of kleine lekkages. Door tijdig in te grijpen kunnen grotere storingen en ongeplande stilstand vaak worden voorkomen.
Veelgemaakte fouten¶
- Een kleine lekkage negeren. Een druppelende afdichting kan een eerste teken zijn van slijtage of een groter technisch probleem.
- Direct de afdichting vervangen zonder de oorzaak te onderzoeken. Ook verkeerde uitlijning, trillingen of overdruk kunnen de oorzaak van de lekkage zijn.
- Bouten willekeurig aandraaien. Een ongelijkmatig of te hoog aanhaalmoment kan juist nieuwe lekkages veroorzaken.
- Condens verwarren met een lekkage. Niet iedere vochtige plek op een installatie wijst op een defect.
- Lekkages alleen als productverlies zien. Ze kunnen ook leiden tot veiligheidsrisico's, vervuiling, kwaliteitsproblemen en schade aan andere onderdelen van de installatie.