Meetgereedschap¶

Samenvatting¶

Meetgereedschap wordt gebruikt om te controleren of onderdelen voldoen aan de afmetingen en toleranties die op de technische tekening zijn voorgeschreven. Nauwkeurig meten is essentieel om ervoor te zorgen dat onderdelen goed op elkaar passen en dat een menginstallatie veilig en betrouwbaar functioneert.

Binnen Jongia wordt tijdens vrijwel iedere productiestap gebruikgemaakt van meetgereedschap. Van een eenvoudige schuifmaat tot een geavanceerde coördinatenmeetmachine (CMM): ieder meetmiddel heeft zijn eigen toepassingsgebied en nauwkeurigheid.

Het kiezen van het juiste meetgereedschap is net zo belangrijk als het uitvoeren van de meting zelf.

Theorie¶

Waarom meten?¶

Tijdens de productie kunnen kleine maatverschillen ontstaan.

Door onderdelen te meten wordt gecontroleerd of zij voldoen aan:

de technische tekening;
de voorgeschreven toleranties;
de gewenste passing;
de kwaliteitsnormen.

Hierdoor worden fouten vroegtijdig ontdekt.

Schuifmaat¶

De schuifmaat is één van de meest gebruikte meetinstrumenten.

Hiermee kunnen onder andere worden gemeten:

buitendiameters;
binnendiameters;
lengtes;
dieptes;
staphoogtes.

Een schuifmaat is snel en veelzijdig, maar minder nauwkeurig dan een micrometer.

Micrometer¶

Een micrometer wordt gebruikt wanneer een hogere nauwkeurigheid nodig is.

Er zijn verschillende uitvoeringen:

buitenmicrometer;
binnenmicrometer;
dieptemicrometer.

Micrometers worden veel gebruikt voor:

assen;
lagerzittingen;
bussen;
passingen.

Meetklok¶

Een meetklok meet kleine verplaatsingen of afwijkingen.

Hiermee kunnen onder andere worden gecontroleerd:

rondloop;
slingering;
vlakheid;
uitlijning.

Meetklokken worden veel gebruikt bij de montage en uitlijning van draaiende onderdelen.

Hoogtemeter¶

Een hoogtemeter wordt gebruikt op een vlakke meettafel.

Hiermee kunnen worden gemeten:

hoogtes;
afstanden;
posities van gaten;
referentievlakken.

Voor nauwkeurige maatvoering is dit een veelgebruikt instrument.

Binnenmeetgereedschap¶

Voor het meten van gaten en boringen worden speciale instrumenten gebruikt.

Bijvoorbeeld:

binnentaster;
driepunts-binnenmicrometer;
telescopische binnenmeter.

Deze meetmiddelen leveren een hogere nauwkeurigheid dan een schuifmaat.

Voelermaten¶

Een voelerset bestaat uit dunne stalen bladen met een bekende dikte.

Hiermee kunnen kleine spelingen worden gemeten, bijvoorbeeld tussen:

machineonderdelen;
lagercomponenten;
afdichtingen.

Radius- en schroefdraadmallen¶

Speciale meetmallen worden gebruikt om:

radii;
schroefdraadprofielen;
spoed;
afrondingen;

te controleren.

Deze hulpmiddelen worden vooral gebruikt tijdens de productie en inspectie.

Coördinatenmeetmachine (CMM)¶

Een Coordinate Measuring Machine (CMM) is een geavanceerde meetmachine die de exacte positie van punten in een driedimensionale ruimte bepaalt.

Hiermee kunnen zeer nauwkeurig worden gemeten:

diameters;
vlakheid;
haaksheid;
concentriciteit;
vormafwijkingen;
positie van gaten.

CMM-metingen worden vaak toegepast bij complexe of kritische onderdelen.

Kalibratie¶

Meetgereedschap moet regelmatig worden gecontroleerd.

Dit heet kalibreren.

Kalibratie zorgt ervoor dat:

de meetwaarden betrouwbaar blijven;
afwijkingen tijdig worden ontdekt;
meetresultaten reproduceerbaar zijn.

Binnen kwaliteitssystemen is kalibratie vaak verplicht.

Meetnauwkeurigheid¶

Niet ieder meetinstrument is geschikt voor iedere meting.

Een algemene richtlijn is:

Meetinstrument	Typische nauwkeurigheid
Rolmaat	± 1 mm
Schuifmaat	± 0,02 mm
Micrometer	± 0,01 mm of beter
CMM	Tot enkele micrometers

De vereiste nauwkeurigheid bepaalt welk instrument wordt gekozen.

Correct meten¶

Een betrouwbare meting vraagt meer dan alleen het juiste gereedschap.

Belangrijke aandachtspunten zijn:

schone meetvlakken;
juiste meetkracht;
correcte temperatuur;
goed gekalibreerd gereedschap;
juiste meetmethode.

Een onnauwkeurige meting kan leiden tot verkeerde conclusies over de kwaliteit van een onderdeel.

Praktijk bij Jongia¶

Binnen Jongia wordt meetgereedschap gebruikt tijdens de volledige productieketen. Operators controleren onderdelen direct na het draaien of frezen, terwijl kwaliteitsmedewerkers aanvullende metingen uitvoeren op kritische componenten.

Voor eenvoudige maatcontroles worden vaak schuifmaten en micrometers gebruikt. Bij onderdelen met nauwe toleranties of complexe geometrieën worden hoogtemeters, meetklokken of een CMM ingezet. Op deze manier wordt gecontroleerd of onderdelen zoals assen, lagerhuizen, flenzen en mechanical seal-zittingen voldoen aan de eisen van de technische tekening.

Door consequent te meten en de resultaten vast te leggen, wordt de kwaliteit van de uiteindelijke menginstallatie gewaarborgd.

Veelgemaakte fouten¶

Altijd dezelfde schuifmaat gebruiken. Niet ieder meetinstrument is geschikt voor iedere tolerantie of meting.
Met vuil meetgereedschap meten. Spanen, olie of vuil kunnen de meetwaarde beïnvloeden.
Vergeten dat temperatuur invloed heeft. Bij nauwkeurige metingen kunnen temperatuurverschillen leiden tot meetafwijkingen.
Niet controleren of meetgereedschap gekalibreerd is. Ongekalibreerd gereedschap kan onbetrouwbare meetresultaten geven.
Alleen meten en niet interpreteren. Een correcte maat betekent niet automatisch dat een onderdeel functioneel geschikt is; ook toleranties, passingen en de toepassing moeten worden beoordeeld.