Tappen¶

Samenvatting¶

Tappen is een verspanende bewerking waarbij inwendige schroefdraad wordt aangebracht in een voorgeboord gat. Hierdoor kunnen bouten of draadeinden stevig in een onderdeel worden bevestigd zonder dat een moer nodig is.

Binnen Jongia wordt tappen veel toegepast bij de productie van flenzen, lagerhuizen, motorplaten, behuizingen en andere machineonderdelen. Een correct aangebrachte schroefdraad is essentieel voor een betrouwbare boutverbinding en een veilige montage van de menginstallatie.

Goed tappen vraagt niet alleen om het juiste gereedschap, maar ook om een correcte boordiameter, geschikte snijparameters en zorgvuldig werken.

Theorie¶

Wat is tappen?¶

Bij tappen wordt met een tap schroefdraad gesneden in een bestaand gat.

Voordat een gat kan worden getapt moet het eerst worden:

geboord;
eventueel afgebraamd;
gereinigd.

Daarna wordt de tap door het gat gedraaid om de schroefdraad te vormen.

Waarom tappen?¶

Schroefdraad maakt het mogelijk om onderdelen demontabel met elkaar te verbinden.

Voordelen hiervan zijn:

eenvoudige montage;
eenvoudig onderhoud;
herbruikbare verbinding;
hoge trekkracht.

Daarom behoort tappen tot de meest gebruikte bewerkingen in de machinebouw.

Soorten tappen¶

Afhankelijk van de productiemethode zijn er verschillende soorten tappen.

Bijvoorbeeld:

handtappen;
machinetappen;
vormtappen;
snijtappen.

Binnen de industriële productie worden meestal machinetappen toegepast.

Snijtappen en vormtappen¶

Er zijn twee veelgebruikte methoden om schroefdraad te maken.

Snijtappen¶

Bij een snijtap wordt materiaal verwijderd.

Voordelen:

breed toepasbaar;
geschikt voor vrijwel alle materialen.

Vormtappen¶

Bij een vormtap wordt geen materiaal verwijderd.

De schroefdraad ontstaat door plastische vervorming van het materiaal.

Voordelen:

sterkere schroefdraad;
geen spanen;
langere standtijd.

Niet alle materialen zijn geschikt voor deze methode.

Metrische schroefdraad¶

Binnen de machinebouw wordt meestal metrische ISO-schroefdraad toegepast.

Voorbeelden zijn:

M6;
M8;
M10;
M12;
M16.

De aanduiding geeft de buitendiameter van de bout in millimeters aan.

De spoed kan standaard of fijn zijn, afhankelijk van de toepassing.

Voorboordiameter¶

Voordat een gat kan worden getapt, moet de juiste boordiameter worden gekozen.

Voorbeelden:

Schroefdraad	Typische voorboordiameter
M6	5,0 mm
M8	6,8 mm
M10	8,5 mm
M12	10,2 mm

Een verkeerde voorboordiameter kan leiden tot een zwakke of beschadigde schroefdraad.

Er wordt onderscheid gemaakt tussen:

Het gat heeft een bodem.

De tap moet stoppen voordat de bodem wordt geraakt.

Doorlopend gat¶

Het gat loopt volledig door het onderdeel.

Spanen kunnen gemakkelijker worden afgevoerd.

Hierdoor is deze bewerking vaak eenvoudiger.

Materialen¶

Binnen Jongia wordt schroefdraad aangebracht in onder andere:

RVS 304;
RVS 316L;
Duplex;
Super Duplex;
Hastelloy;
titanium;
koolstofstaal.

Voor ieder materiaal worden passende tappen, snijsnelheden en smeermiddelen gebruikt.

Smeermiddelen¶

Tijdens het tappen wordt meestal snijolie of een ander smeermiddel gebruikt.

Dit zorgt voor:

minder wrijving;
betere spaanafvoer;
langere levensduur van de tap;
betere oppervlaktekwaliteit.

Voor sommige materialen, zoals RVS, is een goed smeermiddel extra belangrijk.

Controle¶

Na het tappen wordt de schroefdraad gecontroleerd.

Dit kan met:

een bout;
een schroefdraadkaliber (Go/No-Go gauge);
visuele inspectie.

Hiermee wordt gecontroleerd of de draad correct is gevormd.

Praktijk bij Jongia¶

Binnen Jongia worden veel onderdelen voorzien van inwendige schroefdraad voor de montage van lagers, motoren, flenzen, beschermkappen en andere componenten. Afhankelijk van de seriegrootte gebeurt dit handmatig of op CNC-machines.

Tijdens de werkvoorbereiding wordt bepaald welke schroefdraad nodig is, welke voorboordiameter moet worden gebruikt en welke tap geschikt is voor het materiaal. Na het tappen wordt de draad gecontroleerd om zeker te zijn dat bouten probleemloos kunnen worden gemonteerd en de verbinding de vereiste belasting kan opnemen.

Bij roestvast staal wordt extra aandacht besteed aan smering en de juiste snijparameters om vastlopen of afbreken van de tap te voorkomen.

Veelgemaakte fouten¶

Verkeerde voorboordiameter gebruiken. Hierdoor kan de schroefdraad te zwak worden of kan de tap vastlopen.
Geen geschikt smeermiddel gebruiken. Vooral bij RVS vergroot dit de kans op beschadiging of het afbreken van de tap.
Blind gaten behandelen als doorlopende gaten. Spanen kunnen zich ophopen, waardoor de tap beschadigd raakt.
Een beschadigde tap blijven gebruiken. Versleten gereedschap levert een slechte schroefdraad op en vergroot de kans op breuk.
De schroefdraad niet controleren. Ook wanneer het tappen goed lijkt te zijn verlopen, moet worden gecontroleerd of de draad voldoet aan de specificaties en soepel kan worden gemonteerd.