PQR¶

Samenvatting¶

Een PQR (Procedure Qualification Record) is een officieel document waarin wordt vastgelegd dat een lasprocedure in de praktijk succesvol is getest. Tijdens een PQR wordt een proeflas gemaakt volgens een vooraf opgestelde lasprocedure. Deze proeflas wordt vervolgens uitgebreid onderzocht om aan te tonen dat de gekozen lasparameters daadwerkelijk leiden tot een lasverbinding die voldoet aan de gestelde kwaliteitseisen.

Een PQR vormt de technische onderbouwing van een WPS (Welding Procedure Specification). Terwijl een WPS beschrijft hoe een las moet worden uitgevoerd, toont een PQR aan dat deze werkwijze in de praktijk bewezen geschikt is.

Binnen Jongia kan een PQR vereist zijn voor projecten waarbij hoge eisen worden gesteld aan veiligheid, drukbestendigheid, hygiëne of certificering.

Theorie¶

Wat is een PQR?¶

Een Procedure Qualification Record is een rapport van een uitgevoerde lasproef.

Tijdens deze proef wordt een las gemaakt volgens vooraf vastgelegde instellingen.

Na het lassen wordt gecontroleerd of de verbinding voldoet aan de gestelde eisen.

Alle gebruikte instellingen en de resultaten van de onderzoeken worden vastgelegd in het PQR.

Waarom is een PQR nodig?¶

Een theoretische lasprocedure is niet voldoende.

Er moet worden aangetoond dat de gekozen combinatie van:

materiaal;
lasmethode;
toevoegmateriaal;
beschermgas;
lasparameters;

daadwerkelijk een betrouwbare las oplevert.

Een PQR levert dit bewijs.

Relatie tussen WPS en PQR¶

De begrippen WPS en PQR worden vaak door elkaar gehaald.

Ze hebben echter een verschillende functie.

WPS	PQR
Beschrijft hoe gelast moet worden	Bewijst dat de procedure werkt
Werkinstructie voor de lasser	Resultaat van een kwalificatieproef
Wordt gebruikt tijdens productie	Wordt gebruikt als technische onderbouwing
Afgeleid van een goedgekeurde PQR	Basis voor het opstellen van een WPS

Een goedgekeurde PQR vormt dus de basis voor één of meerdere WPS'en.

Hoe wordt een PQR opgesteld?¶

Een PQR ontstaat in verschillende stappen.

Een proeflas wordt gemaakt.
Alle lasparameters worden geregistreerd.
Het proefstuk wordt onderzocht.
De resultaten worden beoordeeld.
De gegevens worden vastgelegd in een officieel rapport.

Pas wanneer alle resultaten voldoen aan de eisen, wordt de procedure goedgekeurd.

Welke gegevens bevat een PQR?¶

Een PQR bevat onder andere:

gebruikte lasmethode;
basismateriaal;
materiaaldikte;
toevoegmateriaal;
beschermgas;
laspositie;
stroomsoort;
lasstroom;
spanning;
warmte-inbreng;
voorwarmtemperatuur;
eventuele warmtebehandeling.

Daarnaast worden de resultaten van alle uitgevoerde onderzoeken opgenomen.

Onderzoeken tijdens een PQR¶

Afhankelijk van de toepassing kunnen verschillende onderzoeken worden uitgevoerd.

Bijvoorbeeld:

visuele inspectie;
trekproef;
buigproef;
kerfslagproef;
hardheidsmeting;
macro-onderzoek;
penetrantonderzoek;
ultrasoon onderzoek;
röntgenonderzoek.

Niet iedere PQR bevat alle onderzoeken; dit hangt af van de geldende norm en de toepassing.

Internationale normen¶

PQR's worden opgesteld volgens internationale normen.

Veelgebruikte normen zijn:

ISO 15614 – Kwalificatie van lasprocedures;
ASME Section IX – Veel toegepast in de proces- en drukvatindustrie.

De gekozen norm bepaalt welke onderzoeken moeten worden uitgevoerd en welke resultaten acceptabel zijn.

Geldigheidsgebied¶

Een goedgekeurde PQR geldt niet automatisch voor alle situaties.

Het geldigheidsgebied is beperkt tot onder andere:

bepaalde materiaalgroepen;
materiaaldiktes;
lasmethoden;
lasverbindingen;
lasposities.

Wanneer buiten deze grenzen wordt gewerkt, kan een nieuwe procedurekwalificatie nodig zijn.

PQR versus lasserskwalificatie¶

Een PQR beoordeelt niet de vakbekwaamheid van de lasser.

Dat gebeurt met een lasserskwalificatie.

PQR	Lasserskwalificatie
Beoordeelt de lasprocedure	Beoordeelt de lasser
Proceduregebonden	Persoonsgebonden
Basis voor een WPS	Bewijst vakbekwaamheid
Vastgelegd volgens procedurekwalificatienormen	Vastgelegd volgens lasserskwalificatienormen

Beide zijn vaak nodig om gecertificeerd laswerk uit te voeren.

Praktijk bij Jongia¶

Binnen Jongia kunnen voor projecten met verhoogde kwaliteitseisen goedgekeurde lasprocedures worden vereist. Wanneer klanten of normen daarom vragen, wordt gewerkt met WPS'en die zijn gebaseerd op een geldige PQR. Hierdoor is aangetoond dat de gekozen combinatie van materiaal, lasmethode en lasparameters geschikt is voor de betreffende toepassing.

Voor installaties in de voedingsmiddelen-, farmaceutische en chemische industrie draagt een PQR bij aan de traceerbaarheid en kwaliteitsborging van het productieproces. Samen met materiaalcertificaten, inspectierapporten en lasserskwalificaties vormt de PQR een belangrijk onderdeel van het kwaliteitsdossier.

Veelgemaakte fouten¶

PQR en WPS als hetzelfde zien. Een WPS beschrijft de werkwijze; een PQR bewijst dat deze werkwijze technisch geschikt is.
Denken dat een PQR de lasser kwalificeert. Een PQR beoordeelt de lasprocedure, niet de vaardigheden van de persoon die last.
Aannemen dat één PQR voor alle situaties geldt. De geldigheid is beperkt tot specifieke materialen, diktes, lasmethoden en toepassingsgebieden.
Onvoldoende documentatie bewaren. Zonder volledige registratie van de proef en de testresultaten verliest een PQR zijn waarde als bewijsstuk.
Vergeten dat een wijziging van essentiële lasparameters een nieuwe procedurekwalificatie kan vereisen. Grote wijzigingen in materiaal, lasmethode of instellingen kunnen buiten het geldigheidsgebied van de bestaande PQR vallen.