Kotteren¶

Samenvatting¶

Kotteren is een nauwkeurige verspanende bewerking waarbij een bestaand gat wordt vergroot, gecorrigeerd of afgewerkt tot de exacte gewenste maat en positie. In tegenstelling tot boren, waarbij een nieuw gat wordt gemaakt, wordt kotteren gebruikt om een gat nauwkeuriger te maken of een betere oppervlaktekwaliteit te geven.

Binnen Jongia is kotteren een belangrijke bewerking voor onderdelen zoals lagerhuizen, flenzen, behuizingen en sealzittingen. Deze onderdelen moeten vaak voldoen aan zeer nauwe toleranties, zodat lagers, assen en mechanical seals perfect passen en langdurig betrouwbaar functioneren.

Theorie¶

Wat is kotteren?¶

Kotteren is een verspanende bewerking waarbij een enkel snijgereedschap materiaal verwijdert uit een bestaand gat.

Het doel kan zijn om:

de diameter te vergroten;
de rondheid te verbeteren;
de oppervlaktekwaliteit te verhogen;
de positie van het gat nauwkeuriger te maken.

Kotteren is vaak de laatste bewerking voordat een onderdeel wordt gemonteerd.

Verschil tussen boren en kotteren¶

Hoewel beide technieken gaten bewerken, verschillen ze duidelijk.

Boren	Kotteren
Maakt een nieuw gat	Bewerkt een bestaand gat
Lagere nauwkeurigheid	Hoge nauwkeurigheid
Snelle materiaalverwijdering	Kleine materiaalafname
Voorbewerking	Nabewerking

In veel gevallen wordt een gat eerst geboord en daarna gekotterd.

Werkingsprincipe¶

Tijdens het kotteren:

wordt het werkstuk opgespannen;
draait het gereedschap of het werkstuk;
verwijdert een kotterbeitel een dunne laag materiaal.

Omdat slechts weinig materiaal wordt weggenomen, kan zeer nauwkeurig worden gewerkt.

Kottergereedschap¶

Het belangrijkste gereedschap is de kotterkop of kotterbeitel.

Afhankelijk van de toepassing kan deze:

verstelbaar zijn;
voorzien zijn van verwisselbare snijplaten;
zeer nauwkeurig worden afgesteld.

Hiermee kunnen diameters vaak tot op enkele duizendsten van een millimeter worden bewerkt.

CNC kotteren¶

Binnen de moderne machinebouw wordt kotteren meestal uitgevoerd op CNC-machines.

Voordelen hiervan zijn:

hoge maatnauwkeurigheid;
uitstekende herhaalbaarheid;
automatische gereedschapswissel;
complexe bewerkingen in één opspanning.

Hierdoor worden fouten door opnieuw opspannen zoveel mogelijk voorkomen.

Toepassingen¶

Kotteren wordt gebruikt voor onderdelen zoals:

lagerhuizen;
flenzen;
tandwielkasten;
motorplaten;
sealbehuizingen;
lagerzittingen.

Deze onderdelen vragen vaak een zeer nauwkeurige passing.

Oppervlaktekwaliteit¶

Kotteren levert doorgaans een betere oppervlaktekwaliteit op dan boren.

Een glad oppervlak is belangrijk voor:

lagers;
mechanical seals;
glijbussen;
perspassingen.

Een goede oppervlaktekwaliteit vermindert slijtage en verbetert de levensduur.

Toleranties¶

Met kotteren kunnen zeer nauwe toleranties worden gerealiseerd.

Belangrijke eigenschappen zijn:

diameter;
rondheid;
cilindriciteit;
concentriciteit;
positie.

Deze toleranties zijn essentieel voor goed uitgelijnde machineonderdelen.

Materialen¶

Binnen Jongia worden onder andere de volgende materialen gekotterd:

RVS 304;
RVS 316L;
Duplex;
Super Duplex;
Hastelloy;
titanium;
koolstofstaal.

De materiaalsoort bepaalt de keuze van het gereedschap en de snijparameters.

Meten¶

Na het kotteren worden de afmetingen gecontroleerd.

Veel gebruikte meetmiddelen zijn:

binnentaster;
driepunts-binnenmicrometer;
meetklok;
CMM.

Hiermee wordt gecontroleerd of het gat voldoet aan de voorgeschreven passing.

Praktijk bij Jongia¶

Binnen Jongia wordt kotteren toegepast op onderdelen waarbij de nauwkeurigheid van een boring direct invloed heeft op de prestaties van de menginstallatie. Denk aan lagerhuizen, motorbehuizingen, flenzen en zittingen voor mechanical seals.

Na een voorbewerking, zoals boren of frezen, wordt het gat gekotterd om de definitieve maat en oppervlaktekwaliteit te bereiken. Hierbij wordt veel aandacht besteed aan de juiste passing, zodat lagers en afdichtingen zonder spanning kunnen worden gemonteerd.

Door nauwkeurige metingen tijdens en na de bewerking wordt gegarandeerd dat de onderdelen voldoen aan de eisen van de technische tekening en probleemloos kunnen worden geassembleerd.

Veelgemaakte fouten¶

Kotteren verwarren met boren. Boren maakt een nieuw gat; kotteren brengt een bestaand gat op de definitieve maat en kwaliteit.
Denken dat kotteren alleen bedoeld is om een gat groter te maken. Ook rondheid, positie en oppervlaktekwaliteit worden met deze bewerking verbeterd.
Onvoldoende materiaal laten staan na het boren. Er moet voldoende materiaal overblijven om tijdens het kotteren een nauwkeurige eindmaat te kunnen realiseren.
De meetcontrole onderschatten. Bij kotteren zijn kleine maatverschillen vaak al van invloed op de passing van lagers en afdichtingen.
Vergeten dat opspanning bepalend is voor de nauwkeurigheid. Een verkeerd opgespannen werkstuk kan leiden tot afwijkingen in concentriciteit en rondheid, ook wanneer de machine nauwkeurig werkt.