Lasserskwalificatie¶
Samenvatting¶
Een lasserskwalificatie is een officiële bevestiging dat een lasser heeft aangetoond een bepaalde lasmethode, materiaalsoort en laspositie volgens vastgestelde kwaliteitseisen te kunnen uitvoeren. De kwalificatie wordt verkregen door het succesvol afleggen van een lasproef die wordt beoordeeld volgens internationale normen.
Binnen Jongia zijn lasserskwalificaties belangrijk om de kwaliteit en betrouwbaarheid van gelaste constructies te waarborgen. Vooral voor menginstallaties in de voedingsmiddelen-, farmaceutische en chemische industrie is aantoonbare vakbekwaamheid essentieel. Klanten, certificerende instanties en normen kunnen eisen dat laswerk uitsluitend wordt uitgevoerd door gekwalificeerde lassers.
Een lasserskwalificatie is persoonsgebonden en geldt alleen binnen de grenzen waarvoor deze is afgegeven.
Theorie¶
Wat is een lasserskwalificatie?¶
Een lasserskwalificatie is een bewijs dat een lasser een specifieke lastechniek beheerst.
Tijdens een kwalificatieproef maakt de lasser een voorgeschreven proefstuk.
Dit proefstuk wordt vervolgens beoordeeld op:
- uiterlijke kwaliteit;
- maatvoering;
- inbranding;
- eventuele inwendige defecten.
Wanneer het proefstuk voldoet aan de gestelde eisen, ontvangt de lasser een kwalificatie.
Waarom is een kwalificatie nodig?¶
Lassen is een vak waarbij kleine fouten grote gevolgen kunnen hebben.
Een slechte las kan leiden tot:
- lekkages;
- constructieve schade;
- productverontreiniging;
- stilstand;
- veiligheidsrisico's.
Met een lasserskwalificatie kan worden aangetoond dat de lasser over de benodigde vaardigheden beschikt.
Persoonsgebonden¶
Een lasserskwalificatie hoort bij één specifieke lasser.
De kwalificatie kan niet worden overgedragen aan:
- collega's;
- bedrijven;
- opdrachtgevers.
Iedere lasser moet zelf aantonen dat hij of zij aan de gestelde eisen voldoet.
Beperkingen van een kwalificatie¶
Een kwalificatie geldt niet voor alle mogelijke laswerkzaamheden.
De geldigheid is beperkt tot de omstandigheden waarvoor de proef is afgelegd.
Bijvoorbeeld:
- een bepaalde lasmethode;
- een materiaalgroep;
- een materiaaldikte;
- een laspositie;
- een type lasverbinding.
Voor werkzaamheden buiten deze grenzen is vaak een aanvullende kwalificatie nodig.
Internationale normen¶
Lasserskwalificaties worden doorgaans uitgevoerd volgens internationale normen.
Een veelgebruikte norm is:
- ISO 9606 – Kwalificatie van lassers voor smeltlassen.
Deze norm beschrijft onder andere:
- de eisen aan de proef;
- de beoordelingscriteria;
- de geldigheidsduur;
- de reikwijdte van de kwalificatie.
Voor verschillende materialen bestaan afzonderlijke delen van deze norm, bijvoorbeeld voor staal, roestvast staal en aluminium.
Lasproef¶
Tijdens een kwalificatie maakt de lasser een proeflas onder gecontroleerde omstandigheden.
Afhankelijk van de kwalificatie kan dit zijn:
- een plaatverbinding;
- een pijpverbinding;
- een hoeklas;
- een stompe las.
Na het lassen wordt het proefstuk geïnspecteerd en, indien nodig, destructief of niet-destructief onderzocht.
Beoordeling¶
Een proeflas kan op verschillende manieren worden beoordeeld.
Bijvoorbeeld door:
- visuele inspectie;
- penetrantonderzoek;
- röntgenonderzoek;
- ultrasoon onderzoek;
- buigproeven;
- breukproeven;
- macro-onderzoek.
De gekozen methode hangt af van de norm en de toepassing.
Geldigheid¶
Een lasserskwalificatie is niet onbeperkt geldig.
Om de kwalificatie te behouden moet de lasser:
- regelmatig met de betreffende lasmethode blijven werken;
- voldoen aan de eisen uit de geldende norm;
- waar nodig de kwalificatie laten verlengen of vernieuwen.
Wanneer een lasser langere tijd geen werkzaamheden uitvoert binnen de reikwijdte van de kwalificatie, kan deze vervallen.
Lasserskwalificatie versus lasmethodekwalificatie¶
Deze begrippen worden vaak met elkaar verward.
| Lasserskwalificatie | Lasmethodekwalificatie (WPQR) |
|---|---|
| Gaat over de vakbekwaamheid van de lasser | Gaat over de geschiktheid van een lasprocedure |
| Persoonsgebonden | Bedrijfs- of proceduregebonden |
| Toont aan dat de lasser de procedure kan uitvoeren | Toont aan dat de procedure technisch geschikt is |
| Vastgelegd volgens ISO 9606 | Vastgelegd volgens ISO 15614 (of vergelijkbare normen) |
Beide kwalificaties vullen elkaar aan en zijn vaak samen vereist.
Certificering en kwaliteit¶
Bij projecten met hoge kwaliteitseisen vragen opdrachtgevers regelmatig om:
- gekwalificeerde lassers;
- goedgekeurde lasprocedures;
- traceerbare documentatie;
- materiaalcertificaten;
- inspectierapporten.
Samen vormen deze documenten een belangrijk onderdeel van de kwaliteitsborging.
Praktijk bij Jongia¶
Binnen Jongia kan voor bepaalde projecten worden geëist dat laswerk wordt uitgevoerd door lassers met een geldige kwalificatie voor de betreffende lasmethode en het gebruikte materiaal. Dit is met name van belang bij installaties voor de voedingsmiddelen-, farmaceutische en chemische industrie, waar hoge eisen gelden op het gebied van veiligheid, hygiëne en betrouwbaarheid.
Tijdens de kwaliteitscontrole kan worden gecontroleerd of de uitgevoerde lassen overeenkomen met de geldende procedures en of de benodigde kwalificaties aanwezig zijn. In combinatie met goedgekeurde lasprocedures, materiaalcertificaten en inspectierapporten ontstaat zo een volledig kwaliteitsdossier dat de betrouwbaarheid van de installatie onderbouwt.
Veelgemaakte fouten¶
- Denken dat een ervaren lasser automatisch voor alle werkzaamheden gekwalificeerd is. Een kwalificatie geldt alleen binnen de vastgestelde grenzen van de proef.
- Lasserskwalificatie verwarren met een lasprocedurekwalificatie. De eerste gaat over de vakbekwaamheid van de lasser, de tweede over de geschiktheid van de lasprocedure.
- Vergeten dat kwalificaties geldig moeten blijven. Wanneer niet aan de voorwaarden uit de norm wordt voldaan, kan een kwalificatie vervallen.
- Aannemen dat één kwalificatie alle materialen dekt. Verschillende materiaalgroepen, lasmethoden en posities vereisen vaak afzonderlijke kwalificaties.
- Alleen naar het certificaat kijken. Een geldige kwalificatie is belangrijk, maar ook een juiste voorbereiding, correcte lasparameters, inspectie en documentatie zijn essentieel voor een hoogwaardige lasverbinding.