Index¶

Samenvatting¶

Lassen is één van de belangrijkste productietechnieken binnen de machinebouw. Vrijwel iedere industriële menginstallatie bestaat uit tientallen tot honderden gelaste verbindingen. De kwaliteit van deze verbindingen bepaalt in grote mate de sterkte, betrouwbaarheid, levensduur, corrosiebestendigheid en hygiënische eigenschappen van de installatie.

Binnen Jongia wordt lassen toegepast bij de productie van tanks, impellers, assen, flenzen, frames, leidingwerk en vele andere onderdelen. Voor hoogwaardige roestvaststalen installaties wordt veel gebruikgemaakt van TIG-lassen vanwege de hoge nauwkeurigheid en uitstekende oppervlaktekwaliteit.

In dit hoofdstuk worden de belangrijkste begrippen, technieken en materialen behandeld die nodig zijn om lasprocessen en hun invloed op de kwaliteit van een menginstallatie te begrijpen.

Theorie¶

Wat is lassen?¶

Lassen is een permanente verbindingstechniek waarbij metalen onderdelen door middel van warmte met elkaar worden verbonden.

Afhankelijk van de lasmethode:

smelt alleen het basismateriaal;
of wordt tevens toevoegmateriaal gebruikt.

Na afkoeling ontstaat een sterke verbinding die vaak vergelijkbare eigenschappen heeft als het oorspronkelijke materiaal.

Waarom is lassen belangrijk?¶

Gelaste verbindingen moeten vaak voldoen aan hoge eisen.

Afhankelijk van de toepassing moeten zij:

mechanisch sterk zijn;
druk kunnen weerstaan;
corrosiebestendig blijven;
hygiënisch zijn;
eenvoudig reinigbaar zijn;
langdurig betrouwbaar functioneren.

Een slechte las kan leiden tot lekkages, vervuiling, corrosie of zelfs constructieve schade.

Veelgebruikte lasmethoden¶

Binnen de machinebouw worden verschillende lasprocessen toegepast.

De bekendste zijn:

TIG (GTAW);
MIG (GMAW);
MAG (GMAW);
Elektrode lassen (SMAW);
Plasma lassen;
Laserlassen.

Voor de productie van roestvaststalen menginstallaties wordt vaak gekozen voor TIG-lassen vanwege de hoge laskwaliteit en de nauwkeurige beheersing van het smeltbad.

Belangrijke onderdelen van het lasproces¶

Een goed lasproces bestaat uit verschillende onderdelen.

Hieronder vallen onder andere:

lasmachine;
elektrode;
toevoegmateriaal;
beschermgas;
werkstuk;
lasboog.

Al deze onderdelen beïnvloeden de kwaliteit van de uiteindelijke lasverbinding.

Beschermgassen¶

Tijdens het lassen moet het smeltbad worden beschermd tegen de omgevingslucht.

Daarvoor worden beschermgassen gebruikt, zoals:

argon;
helium;
koolstofdioxide;
verschillende gasmengsels.

De keuze van het beschermgas beïnvloedt onder andere:

de boogstabiliteit;
de inbranding;
de oppervlaktekwaliteit;
de corrosiebestendigheid.

Elektroden¶

Afhankelijk van de lasmethode worden verschillende typen elektroden gebruikt.

Er wordt onderscheid gemaakt tussen:

niet-afsmeltende elektroden;
afsmeltende elektroden.

Bij TIG-lassen wordt vrijwel altijd een wolfraamelektrode toegepast.

Bij MIG-, MAG- en elektrode lassen levert de elektrode meestal ook het toevoegmateriaal.

Warmtebeïnvloede zone (HAZ)¶

Niet alleen de las zelf verandert tijdens het lassen.

Ook het materiaal rondom de las wordt sterk verhit.

Dit gebied heet de Heat Affected Zone (HAZ).

Hier kunnen eigenschappen veranderen, zoals:

hardheid;
taaiheid;
corrosiebestendigheid.

Daarom wordt de warmte-inbreng zorgvuldig beheerst.

Nabehandeling¶

Na het lassen zijn vaak aanvullende bewerkingen nodig.

Bijvoorbeeld:

slijpen;
polijsten;
beitsen;
passiveren;
elektropolijsten.

Voor hygiënische installaties zijn deze stappen essentieel om een glad oppervlak en een goede corrosiebestendigheid te realiseren.

Kwaliteitscontrole¶

Lasverbindingen worden gecontroleerd om vast te stellen of zij voldoen aan de gestelde eisen.

Veelgebruikte inspectiemethoden zijn:

visuele inspectie;
penetrantonderzoek;
ultrasoon onderzoek;
röntgenonderzoek;
maatcontrole.

De keuze van de inspectiemethode hangt af van de toepassing en de gestelde kwaliteitsnormen.

Veiligheid¶

Lassen brengt verschillende risico's met zich mee.

Belangrijke aandachtspunten zijn:

UV-straling;
hitte;
lasspatten;
lasrook;
elektrische spanning;
brandgevaar.

Daarom worden altijd passende persoonlijke beschermingsmiddelen en veiligheidsmaatregelen toegepast.

Onderwerpen in dit hoofdstuk¶

In dit hoofdstuk worden onder andere de volgende onderwerpen behandeld:

Basiskennis¶

Basis van lassen
Lasverbindingen
Warmtebeïnvloede zone (HAZ)
Lasvolgorde
Vervorming

Lasprocessen¶

TIG
MIG
MAG
Elektrode lassen
Plasma lassen
Laserlassen

Materialen en hulpmiddelen¶

Beschermgassen
Elektroden
Toevoegmaterialen
Formeergas

Nabehandeling en controle¶

Slijpen
Beitsen
Passiveren
Elektropolijsten
Lasinspectie

Samen geven deze onderwerpen inzicht in hoe hoogwaardige lasverbindingen worden gerealiseerd en gecontroleerd.

Praktijk bij Jongia¶

Binnen Jongia vormt lassen een essentieel onderdeel van het productieproces. Vrijwel iedere menginstallatie wordt opgebouwd uit gelaste onderdelen die moeten voldoen aan hoge eisen op het gebied van sterkte, maatvastheid, corrosiebestendigheid en hygiëne.

Tijdens de productie worden geschikte lasmethoden, beschermgassen en toevoegmaterialen gekozen op basis van het gebruikte materiaal en de toepassing. Na het lassen worden verbindingen waar nodig afgewerkt door slijpen, beitsen, passiveren of elektropolijsten. Vervolgens worden de lassen gecontroleerd om te verifiëren dat zij voldoen aan de gestelde kwaliteitsnormen.

Door vakmanschap, een goede voorbereiding en een zorgvuldige kwaliteitscontrole levert Jongia installaties die geschikt zijn voor veeleisende toepassingen in onder andere de voedingsmiddelen-, farmaceutische en chemische industrie.

Veelgemaakte fouten¶

Denken dat lassen alleen draait om het leggen van een las. Ook voorbereiding, materiaalkeuze, beschermgas, nabehandeling en inspectie zijn bepalend voor de uiteindelijke kwaliteit.
Corrosiebestendigheid onderschatten. Vooral bij roestvast staal moeten lassen correct worden afgewerkt om de beschermende oxidelaag te herstellen.
Alleen naar de sterkte van de verbinding kijken. Bij procesinstallaties zijn ook hygiëne, reinigbaarheid en oppervlaktekwaliteit van groot belang.
Vervorming door warmte negeren. Onjuiste lasvolgorde of onvoldoende opspanning kan leiden tot maatfouten en spanningen in de constructie.
Vergeten dat lasprocessen materiaalafhankelijk zijn. De optimale lasmethode, elektrode, beschermgas en toevoegmaterialen verschillen per materiaalsoort en toepassing.