EHEDG¶

Samenvatting¶

EHEDG staat voor European Hygienic Engineering & Design Group. Het is een internationaal samenwerkingsverband van machinebouwers, voedingsmiddelenproducenten, onderzoeksinstellingen en overheden dat richtlijnen ontwikkelt voor het hygiënisch ontwerpen van procesapparatuur.

Het doel van EHEDG is om ervoor te zorgen dat machines en installaties eenvoudig kunnen worden gereinigd en geen risico vormen voor voedselveiligheid of productkwaliteit. De richtlijnen worden wereldwijd gebruikt in de voedingsmiddelen-, zuivel-, dranken-, farmaceutische en biotechnologische industrie.

Voor Jongia is EHEDG een belangrijke referentie bij het ontwerpen van menginstallaties voor hygiënische toepassingen. Door volgens deze richtlijnen te ontwerpen, worden productophoping, bacteriegroei en moeilijk reinigbare plaatsen zoveel mogelijk voorkomen.

Theorie¶

Wat is EHEDG?¶

EHEDG is een onafhankelijke organisatie die richtlijnen opstelt voor hygiënisch ontwerp.

De organisatie brengt kennis samen van:

machinebouwers;
voedingsmiddelenbedrijven;
universiteiten;
onderzoeksinstituten;
inspectieorganisaties.

De richtlijnen zijn gebaseerd op praktijkervaring en wetenschappelijk onderzoek.

Waarom bestaat EHEDG?¶

Productresten en bacteriën kunnen zich ophopen op plaatsen die moeilijk te reinigen zijn.

Dit kan leiden tot:

productverontreiniging;
microbiologische groei;
kwaliteitsverlies;
voedselveiligheidsproblemen;
hogere reinigingskosten.

EHEDG-richtlijnen helpen deze risico's te voorkomen.

Hygiënisch ontwerp¶

Een belangrijk uitgangspunt van EHEDG is Hygienic Design.

Dit betekent dat apparatuur zo wordt ontworpen dat:

product zich nergens ophoopt;
oppervlakken goed reinigbaar zijn;
vloeistoffen volledig kunnen weglopen;
bacteriën zich niet kunnen nestelen;
reiniging eenvoudig en betrouwbaar is.

Hygiëne wordt dus al tijdens het ontwerp meegenomen.

Belangrijke ontwerpprincipes¶

EHEDG beschrijft verschillende ontwerpregels.

Belangrijke principes zijn:

gladde oppervlakken;
afgeronde overgangen;
volledig afgelaste verbindingen;
geen dode ruimtes (dead legs);
goede afwatering;
minimale spleten.

Hierdoor wordt het risico op vervuiling sterk verminderd.

Oppervlakteruwheid¶

Een glad oppervlak is eenvoudiger schoon te maken.

Daarom stelt EHEDG eisen aan de oppervlakteruwheid.

In veel toepassingen wordt gewerkt met een maximale ruwheid van ongeveer:

Ra ≤ 0,8 µm

Voor zeer kritische toepassingen kunnen nog lagere waarden worden vereist.

Een glad oppervlak vermindert de kans dat productresten of micro-organismen zich hechten.

Reinigbaarheid¶

Een installatie moet volledig reinigbaar zijn.

Dat kan op verschillende manieren.

Bijvoorbeeld:

handmatige reiniging;
CIP (Cleaning In Place);
SIP (Sterilization In Place).

EHEDG beoordeelt of een ontwerp daadwerkelijk effectief kan worden gereinigd.

Materialen¶

EHEDG schrijft niet één specifiek materiaal voor, maar geeft richtlijnen voor geschikte materialen.

Veel gebruikte materialen zijn:

RVS 304;
RVS 316L;
geschikte kunststoffen;
goedgekeurde elastomeren.

Materialen moeten:

corrosiebestendig zijn;
glad afgewerkt kunnen worden;
bestand zijn tegen reinigingsmiddelen.

Lassen¶

Ook lasverbindingen zijn belangrijk binnen EHEDG.

Lassen moeten:

volledig zijn doorgelast;
glad worden afgewerkt;
geen porositeit bevatten;
geen spleten vormen.

Bij roestvast staal worden lassen vaak:

geslepen;
gebeitst;
gepassiveerd;
eventueel elektropolijst.

Hierdoor blijft de corrosiebestendigheid behouden en worden oppervlakken beter reinigbaar.

EHEDG-certificering¶

Voor bepaalde apparatuur kan een fabrikant een EHEDG-certificering verkrijgen.

Hiervoor wordt beoordeeld of het ontwerp voldoet aan de EHEDG-richtlijnen.

Bij sommige componenten worden daarnaast praktische reinigbaarheidstesten uitgevoerd.

Een certificaat geeft gebruikers extra zekerheid over de hygiënische eigenschappen van het product.

EHEDG versus 3-A Sanitary Standards¶

Naast EHEDG bestaat in Noord-Amerika de 3-A Sanitary Standards.

EHEDG	3-A
Oorsprong in Europa	Oorsprong in de Verenigde Staten
Breed toegepast in Europa	Breed toegepast in Noord-Amerika
Richtlijnen en certificering voor hygiënisch ontwerp	Richtlijnen en certificering voor hygiënisch ontwerp

Beide systemen hebben hetzelfde doel: veilige en goed reinigbare procesapparatuur.

Praktijk bij Jongia¶

Hygiënisch ontwerp vormt een belangrijk uitgangspunt bij veel installaties van Jongia. Vooral mengers voor de voedingsmiddelen-, zuivel-, farmaceutische en biotechnologische industrie worden ontworpen met aandacht voor een goede reinigbaarheid en het voorkomen van productophoping.

Tijdens de engineering wordt onder meer gekeken naar de vorm van de tank, de positie van de impeller, de uitvoering van lasverbindingen, de keuze van afdichtingen en de oppervlakteafwerking. Dode ruimtes, scherpe hoeken en moeilijk bereikbare plaatsen worden zoveel mogelijk vermeden. Ook worden lassen zorgvuldig afgewerkt door slijpen, beitsen, passiveren of elektropolijsten om een glad en corrosiebestendig oppervlak te verkrijgen.

Door deze ontwerpkeuzes sluiten de installaties aan bij de uitgangspunten van EHEDG en kunnen zij efficiënt worden gereinigd met CIP- of SIP-processen.

Veelgemaakte fouten¶

Denken dat EHEDG een wettelijke verplichting is. EHEDG is een internationaal erkende richtlijn en certificering, geen Europese wet.
Aannemen dat alleen RVS voldoende is voor een hygiënisch ontwerp. Ook de vormgeving, lasafwerking, afdichtingen en reinigbaarheid zijn bepalend.
Vergeten dat kleine spleten en dode ruimtes productophoping kunnen veroorzaken. Zelfs minimale openingen kunnen een bron van bacteriegroei worden.
Een glad oppervlak verwarren met een schoon oppervlak. Een lage oppervlakteruwheid maakt reinigen eenvoudiger, maar reiniging blijft noodzakelijk.
Denken dat een EHEDG-gecertificeerd onderdeel automatisch een EHEDG-gecertificeerde installatie oplevert. De hygiënische prestaties hangen af van het complete ontwerp en de wijze waarop alle componenten samen functioneren.